“UMUT ÖNCE GELİR”
Serkan Soyalan
“UMUT ÖNCE GELİR”
Çiçeklere sardım bu ara… Bol bol onlar hakkında okuyorum, bahçeme bakıyorum, sürekli toprağa dokunarak, öğrenmeye çalışıyorum.
Manolya çiçeği ile ilgili okumalarım oldu uzun uzun.
Çok köklü geçmişi ve zarafetiyle asaleti ve dayanıklılığı simgeler bu çiçek.
Farklı renkleriyle, değişik duygulara ifade ediyor.
Yalın bir sevgiyi, aşkı, asaleti, saflığı…
***
Manolya çiçeğinin efsaneye göre acıklı bir hikayesi vardır.
Yanında yetişen bir açelya çiçeğine aşık olan manolya, karşılık bulamadığı bu aşkın acısıyla günden güne erir.
Sonunda kalbi ikiye bölünerek bedeninden kopar.
Bu kopuştan, yapraklarının ortasındaki o kalbi ve hüznü simgeleyen iki farklı manolya ağacı meydana gelir.
Manolya, çiçeklerini çoüğu zaman yapraklarından önce açar. Bundan dolayıdır ki, çoğu kişi onu, umutla özdeşleştirir ve “Umut önce gelir” der.
***
Kış aylarının ardından dalları bomboş olur.
Saonra bir anda çiçeklerle kaplanır dalları.
Bu “yeniden doğuşu” ve “umudu” simgeler…
Bu yüzden manolya ağacı, sadece güzelliğiyle değil; zarafeti, sabrı, umudu ve dimdik ayakta kalabilmeyi temsil eden en güçlü ağaçlardan biri olarak görülür.
***
Tarih boyunca farklı uygarlıklarda sembolik anlamlar kazanmış, özellikle Doğu Asya kültürlerinde ve daha sonra Avrupa’da estetik, saflık ve asaletin simgesi olarak benimsenmiştir.
İlginç olan ise, manolyanın efsanelerden çok tarih öncesi geçmişiyle dikkat çekmesidir.
Manolya, dünyanın en eski çiçekli bitkilerinden biridir.
Bilim insanları, yaklaşık 95 ila 100 milyon yıl önce, yani dinozorların yaşadığı Kretase Dönemi’nde ortaya çıktığını düşünmektedir.
Bu nedenle manolyaya bazen “yaşayan fosil” denir.
Arılar henüz evrimleşmeden önce var olduğu için, manolya çiçekleri ilk tozlaşmayı sağlayan kınkanatlı böcekler (böcekler) tarafından döllenirdi. Bu yüzden çiçeğin taç yaprakları oldukça kalın ve dayanıklıdır.
***
Çin’de manolya;kadın zarafetinin, saflığın,asaletin, iç huzurun sembolü kabul edilir.
Eski Çin efsanelerinden birinde, işgal edilen bir köyde öldürülen genç kızların ruhlarının tanrıların merhametiyle manolya çiçeklerine dönüştüğü anlatılır. Bu hikâye tarihsel bir mit olmaktan çok halk anlatısıdır.
Bu nedenle Çin sanatında manolya çoğu zaman yeniden doğuş ve masumiyetle birlikte resmedilir.
Budist sembolizminde ise manolya;ruhsal arınmayı, dinginliği, zihinsel berraklığı temsil eder.
Lotus kadar merkezi olmasa da özellikle tapınak bahçelerinde tercih edilen ağaçlardan biridir.
***
Japonya’da “Mokuren” olarak bilinen manolyadaha çok:doğaya saygı, zarafet, sabır, mevsimlerin geçiciliğiile ilişkilendirilir.
Bu anlamlar, Japon estetik anlayışı olan “mono no aware” ile de uyum gösterir.
***
Manolya Avrupa’nın yerli ağacı değildir.Amerika kıtasından Avrupa’ya getirilmiştir.
Fransız botanikçi Pierre Magnol’un onuruna bitkiye Magnolia adı verilmiştir.
- ve 19. yüzyıllarda özelliklesaray bahçelerinde, aristokrat malikânelerinde, botanik bahçelerindegörkemin ve zarafetin sembolü hâline gelmiştir.
Victoria Dönemi’nde ise “çiçek dili” içinde manolyaonur, vakar, asil karakteranlamında hediye edilirdi.
ABD’nin güney eyaletlerinde ise manolya neredeyse kültürel bir simgedir.
ÖzellikleLouisiana, Mississippi, Georgia, Alabama eyaletlerinde misafirperverliği ve Güney kültürünü temsil eder.
***
Manolya Osmanlı’nın klasik döneminde yaygın değildir.
Batılılaşma sürecindesaray bahçelerinde, köşklerde, İstanbul’un seçkin bahçelerinde yetiştirilmeye başlanmıştır.
Dolmabahçe ve Yıldız Sarayı bahçelerinde manolya ağaçlarına rastlanır.
Belki de manolyayı en özel yapan şey, milyonlarca yıldır büyük değişimlere rağmen varlığını sürdürmesidir.
Dinozorların çağından günümüze uzanan bu ağaç, kültürlerde çoğu zaman gösterişli ama kibirsiz güzelliğin, sessiz direncin ve zamana meydan okuyan yaşamın simgesi olarak görülmüştür. Bu yönüyle, tarihsel ve edebi metinlerde yalnızca bir çiçek değil, zamanın tanığı olarak da güçlü bir metafor sunar.
